De Wijnmaker APP / The Wijnmaker APP

Scroll down for the English version

Wel hallo allemaal. Het is lang geleden sinds ik een bericht op mijn weblog plaatste. Het is druk geweest, er is veel in mijn priveleven gebeurt (veel leuke en een paar nare dingen) en ik heb een nieuwe hobby gevonden: electronica en computertechniek. Eigenlijk heb ik dat niet gevonden maar teruggevonden. Jaren geleden was het mijn grote passie, en nu opeens weer. Dat komt omdat er zo veel gebeurt op het gebied van hobby electronica. Voor degenen die het iets zegt: Arduino en Raspberry zijn nu wat Commodore 64 vroeger was, de grote motoren voor de hobbywereld.

Maar goed, wat hebben wijnmakers daar aan ???

Wel veel.

Ik weet dat er veel mensen zijn die dit weblog volgen en steeds problemen hebben met het berekenen van het SG. Het toevoegen van suiker en zuur etc etc. Daar komt nu verandering in. Ik geef jullie:

De Wijnmaker APP

Lang verhaal kort weergegeven. Het MIT (Massachusets institute of technology) heeft een webpagina geopend die app inventor heet. Met behulp van app inventor kan iedereen die een beetje kijk op programmeren heeft eigen apps voor Android ontwikkelen. En dat is wat ik heb gedaan.

 

Het beginscherm geeft 4 mogelijkheden. Sugar Calculations (suiker berekeningen), Acid calculations (zuur berekeningen), Using lemon juice (als je zuur wil vervangen door citroenen of citroensap uit een flesje) en Alcohol calculations (om het alcohol percentage te berekenen aan de hand van je begin SG).

Bij mijn app voer je het begin SG in (Initial SG) dan de zuurgraad (Acidity) en hoeveel liter sap je hebt (How many liter available). Daarna voer je in hoeveel liter wijn je wil maken (How many liter will you make) en hoeveel alcohol je wil (How much alcohol do you want).

Klik op de knop Solve en de App laat dan meteen zien hoeveel suiker er in het sap al aanwezig is en hoeveel je moet toevoegen in grammen. Precies zoals ik het op dit weblog altijd aangeef in de recepten. Ik gebruik natuurlijk mijn eigen tabel in deze App.

De andere berekeningen gaan ongeveer op dezelfde manier en wijzen zichzelf.

Ok hoe kom je aan de Wijnmaker app en hoe installeer je hem.

De app staat niet op Google Play maar op mijn eigen nieuwe weblog: Lucs Technologyblog

De app is alleen voor Android. Ik ga geen Apple versie bouwen. Ik bouw ook geen computer versie want niemand bij zijn volle verstand zal zijn computer in zijn wijnmaak werkplaats zetten. Water en zuur-zoete sappen zijn funest voor computers. Maar je telefoon of tablet kun je wel makkelijk in je keuken of plaats waar je wijn maakt gebruiken.

Hoe kom je aan de App.

Stap 1
Ga naar de instellingen van je telefoon en kijk bij beveiliging (Android 4 en hoger) of Toepassingen (onder lagere versies van Android). Zorg ervoor dat installatie van onbekende bronnen is toegestaan.

Stap2
Met je telefoon of tablet surf je naar Lucs Technology blog
Daar zie jet het android logo met daaronder de tekst Android Projects. Klik daar op. Vervolgens zie je de afbeelding die je ook hierboven ziet: mij. Daar staat dan ook de tekst bij: Wijnmaker App. Klik daarop en je komt op de pagina met6 de beschrijving van de App. Die is in het Engels. Ik ben te lui om hem te vertalen, maar het staat allemaal hier.......

Stap3
Helemaal onder aan de pagina vindt je een link waarbij staat Winemaker_uk.apk en download. Inderdaad klik op download.

Stap 4
De app wordt gedownload.

Stap 5
Ga nu in je lijstje met app's naar bestandsbeheer en ga naar de folder download (kan op je SD kaart zijn). Daar vindt je de Wijnmaker-uk.app klik daarop.
Android vraagt je nu af je de app wil installeren en natuurlijk wil je dat.

Stap 6
De app is nu geinstalleerd. Hij zit nu in je lijst met apps. Klik hem aan en zet hem op je startscherm.
Klaar is de wijnmaker.

Algemeen:

De app heeft nadat hij geinstallerd is geen wifi of data verbinding nodig. Hij kan helemaal off-line werken.
Hij is gratis.
Nee, ik geef de sourcecode niet vrij. Als iemand anders met de berekeningen gaat knoeien is het hek van de dam.
Ja je kunt testen of de uitkomsten kloppen. Ga gewoon naar een willekeurig recept op dit weblog en controleer mijn berekeningen daar met die wat de app geeft.
Waarom gratis. Ik weet dat ik multimilionair had kunnen worden met deze app. Maar hey deze weblog heeft geen advertenties en mijn tech-page ook niet. Ik vindt het gewoon leuk.

Geniet.

Luc

Copyright 2015

Geen deel van deze publicatie mag worden overgenomen
in welke vorm dan ook (web-pagina's, forums of gedrukte tekst)
zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de
auteur.










Well hi there all. It has been a long time since I wrote an entry for this weblog. I have been very busy, lots of things happened in my private life most good some bad and I found a new hobby: electronics and computer technique. Well I did not find it, I refound it. Years ago electronics and computers were my great passion, and now suddenly I refound it. That is because there is so much going on concerning these. By studying a bit I was able to build my own 3d printer (yes totally homemade). I print housings for my electronic projects. For anyone amongst you who is interested in this look the following things up on Google: Reprap, Arduino, Raspberry Pi. You will have hours no months of fun..... It is like the old times are back again. The times of the Commodore 64 when hobbyists were able to do amazing things.

But hey what has this to do with winemaking.

Well A lot !!!

I know there are winemakers that read this blog all the time and have problems with calculating SG, adding sugar and calculating acid. Well that is going to change. I present you:

The Wijnmaker APP

The short version. The MIT (Massachusets institute of technology) has a web-page with the name app inventor. Using app inventor anyone who has a bit programming experience can make his own apps for android. And that is just what I did.

The opening screen offers 4 buttons witch each takes you to a new page. The description of the buttons speak for themselves.

On each of the pages the button solve does what it means. it solves the calculations for you. Naturally I use my own SG table for the calculations. I know many of you do to.

Ok where to het the app.

The app can not be found on the Google play store but on my new webpage Lucs Technology blog

This app is only available for Android. I am not going to make an Apple version unless one of the filty rich readers of this weblog is going to buy me a simlock free Iphone and Ipad.......

Step 1

Using your phone or tablet surf to Lucs Technology

There you will see the android logo with the text Android projects beneath it. Click it. You will go to the next page with Andoid projects and there you will see a familiar picture: mine. It has the text: Wijnmaker APP. Click on that and you will be taken to the next page with all instructions in English.


Have fun.
Luc

Copyright 2015
No part of this publication and pictures may be reproduced
in any form (printed text, web-pages, weblogs or forums)
without written permission of the author.

Alcohol meten deel 3 /Measuring alcohol part 3

Scroll down for the English version

In dit verhaal ga ik de derde methode bespreken om het alcohol percentage in een wijn te achterhalen.

In het eerste deel, dat je kunt nalezen door hier met de muis te klikken, besprak ik de mogelijkheid om het alcohol percentage in je wijn te achterhalen met de hydrometer.

Deel twee besprak de mogelijkheid om het alcohol percentage te achterhalen met behulp van een refractometer. Dat deel kun je nalezen door hier te klikken.

In beide afleveringen probeerden we het alcohol percentage te achterhalen met behulp van de alcohol-schaal op de meter zelf.

Maar er zijn natuurlijk meer alcohol schalen/tabellen beschikbaar. Wat dacht je van alle SG-tabellen in boeken. Die tabellen geven je bij een bepaald SG ook een alcohol percentage aan.

De algemene procedure.
Ook hier volgen we dezelfde procedure die in de voorgaande twee delen is besproken.

We meten het SG van de most voordat de gist wordt toegevoegd. Dat noemen we het begin SG.
In de tabel kijken we dan welk percentage alchol er wordt aangegeven bij een dergelijk SG.

Dan meten we het SG als de wijn is uitgegist. Dat is het eind-SG.
Ook dan zoeken we in de tabel op welk alcohol percentagte er bij een dergelijk SG wordt aangegeven.

Beide metingen doen we met de hydrometer.

Als het eind-SG boven de 1000 uitkomt dan is er restsuiker aanwezig, en is de wijn niet helemaal uitgegist. Maar die SG waarde kunnen we toch gebruiken.

Als het SG onder de 1000 uitkomt dan is de wijn volledig uitgegist en zijn er geen restsuikers aanwezig.

De tabellen in de boeken geven geen waarde voor een alcohol percentage aan als het SG lager als 1000 is. Daarom nemen we in dat geval als eind getal 0.

Beide gevonden alcohol percentages trekken we van elkaar af, en de uitkomst is het alcohol percentage dat in je wijn aanwezig zou zijn.

Een praktijkvoorbeeld.

Ik neem als uitgangspunt de wijn van 'Frisse Fruitdrank' van sap de Aldi.





Het begin SG van deze wijn was 1085 en het eind SG 990.

Uiteraard ga ik in dit voorbeeld uit van mijn eigen SG tabel.
Die tabel kun je hier downloaden als je dat nog niet al hebt gedaan.

Laten we eens kijken wat mijn SG-tabel aangeeft.



Bij een begin SG van 1085 geeft mijn tabel een alcohol percentage van 11.2% aan

De waarde van 990 komt natuurlijk niet voor in mijn tabel. Maar zoals gezegd als de waarde onder de 1000 uitkomt dan nemen we als alcohol percentage 0%.

In dit geval is het alcohol percentage daarom 11.2% - 0% = 11.2%

Uiteraard is dat precies waarop ik de wijn heb uitgerekend. Het zou niet goed zijn als mijn metingen niet overeenkwamen met wat mijn eigen tabel zou aangeven.

De andere tabellen.

Uiteraard zijn er veel SG tabellen met een alcohol aanduiding in omloop. Bijna elk wijnmakers boek heeft er wel een.
Aangezien ik veel boeken in mijn boekenrek heb staan ga ik hier de waarden geven die die boeken aangeven bij een Begin SG van 1085. Daarnaast zijn er een aantal tabellen opgenomen van websites. En uiteraard mijn eigen tabel ter referentie.


Tabel van het potentiele alcohol percentage bij een start SG van 1085 als de wijn is uitgegist.

Techniques in Home Winemaking Daniel Pambianchi	10.6%
Luc's SG tabel	11.2%
Maak zelf wijn Ronn Hoose	11.3%
Zelf wijn maken Berry	11.3%
Honeyflow Farm	11.3%
Michiel Pesgens	11.3%
The Alaskan bootleggers bible Leon W. Kania	11.3%
Traditional home winemaking Paul and Ann Turner	11.3%
Zonnevat	11.3%
Kitzinger Weinbuch	11.4%
Wijnen zelf maken Jac. Lambrechts	11.5%
Wijnboek Marc de Brouwer	11.5%
The winemaking homepage Jack Keller	11.5%
Wijn uit eigen tuin Jan van Schaik	11.8%
Groot zelf wijnmaak boek Jan van Schaik	11.8%
Thuis wijn maken H. en G. Kurth	11.9%
Winemaking with concentrates Peter Duncan	12.2%

Laten we eens naar de percentages kijken.

Zoals je ziet geven de meeste tabellen een alcohol percentage aan dat in dezelfde orde van grootte liggen. Een paar wijken er ver af.

Daniel Pambianchi geeft bij een SG van 1085 een alcohol percentage dat ver onder de rest van de schrijvers zit.
Jan van Schaik en Peter Duncan geven percentages aan die ver boven de andere schrijvers uitkomen.

Waar ligt dat aan ???

Wel ik grijp hier terug naar een verhaal dat ik lang geleden voor dit weblog heb geschreven. In dit verhaal dat je hier kunt nalezen, toon ik aan dat er veel verschillende factoren zijn die invloed hebben bij het samenstellen van een SG-schaal.

In de eerste plaats zijn niet alle auteurs het er over eens hoeveel suiker er in een most aanwezig is bij een bepaald SG.

Vervolgens zijn niet alle auteurs eens over de hoeveelheid suiker die de gistcellen nodig hebben om 1% alcohol te produceren.

Dit houdt dus in dat DE twee factoren die bepalend zijn voor het samenstellen van een SG tabel onzekere factoren zijn.....
Hierdoor zal geen enkele tabel 100% betrouwbaar zijn (ook de mijne niet.)

Een kleine uitleg is hier wel op zijn plaats.

Stel we gaan ervan uit dat gist 18 gram suiker nodig heeft om 1% alcohol te maken in 1 liter wijn.

In mijn tabel ga ik ervanuit dat bij een SG van 1085 er 201 gram suiker in de most aanwezig is.
De gist kan dan 201 /18 = 11,16% alcohol maken.

Daniel Pambianchi in zijn boek - Techniques in Home winemaking- geeft aan dat er bij een SG van 1085 maar liefts 220 gram suiker aanwezig is.
De gist kan dan 220 / 18 = 12.2% alcohol maken.
Maar Pambianchi geeft 10,6% alcohol aan.

Peter Duncan geeft in het boek -Winemaking with concentrates- aan dat bij een SG van 1085 er 215 gram suiker aanwezig is.
De gist kan dan 215 / 18 = 11,9% alcohol maken.
Maar Duncan geeft 12,2% aan !!!

Dus we hebben bij hetzelfde SG al 3 verschillende interpretaties van de hoeveelheid suiker die aanwezig zal zijn.

Laten we de berekening dan eens omdraaien.

Pambianchi geeft dus aan dat bij een suikergehalte van 220 gram per liter er 10.6% alcohol wordt gemaakt. Dat wil dus zeggen dat de gist 220 / 10.6 = 20.7 gram suiker voor 1% alcohol nodig heeft.

Duncan geeft aan dat er bij een suikergehalte van 215 gram per liter 12.2% alcohol wordt gemaakt. Dat wil dus zeggen dat de gist 215 / 12.2 = 17,6 gram suiker voor 1% alcohol nodig heeft.

Maar wat is er nu juist ?? De hoeveelheid suiker bij een gegeven SG, of de hoeveelheid suiker die nodig is om 1% alchol te maken ??? Stel nu eens dat beide grootheden afwijken.........

Waar ligt de waarheid.

Ooit heb ik heel veel tijd besteed aan het zoeken naar de juiste SG tabel en dat heeft er toen toe geleid dat ik mijn eigen tabel ontwikkelde.

In de loop der jaren heeft mijn SG tabel nooit aanleiding tot problemen gegeven tijdens het wijnmaken.
En, waar mogelijk, heb ik tijdens de vele jaren dat ik wijn maakte vaak gekochte sappen gemeten en de informatie op de verpakkingen vergeleken met wat mijn tabel aangeeft. Meestal was mijn tabel accuraat.

Vergeleken met de hierboven geanalyseerde tabellen uit boeken ligt mijn tabel ook aardig rond het gemiddelde dat alle tabellen aangeven.

Je hebt waarschijnlijk ook gezien dat mijn eigen tabel bij een SG van 1085 ongeveer hetzelfde alcohol percentage aangeeft als hetgeen mijn refractometer aangeeft.

Eigenlijk ben ik best wel trots op mijn eigen ontwikkelde tabel.

Conclusie.

Het is mogelijk om met behulp van tabellen uit boeken en van websites het potentiele alcohol percentage van een wijn te achterhalen.

Meet het begin SG van de wijn voordat je de gist toevoegt. Meet ook het eind-SG als je wijn klaar is.
Zoek van beide getallen het bijbehorende alcohol percentage in de tabel op en trek die van elkaar af. Als het eind-SG onder de 1000 uitkomt dan gebruik je 0% als bijbehorende alcohol waarde.
De uitkomst van deze som is het alcohpol percentage in je wijn.

Deze methode is echter zo nauwkeurig als de tabel die je gebruikt.

Ik raad je aan de tabel die je gebruikt eens te vergelijken met mijn eigen SG tabel. Als hij erg afwijkt, wees dan voorzichtig met je berekeningen.

Houdt er rekening mee dat deze methode gebaseerd is op het feit dat de tabellen een potentieel alcohol percentage afgeven. Daarmee wordt bedoeld dat het een MOGELIJK alcohol percentage is.

Verwijzingen in dit verhaal:
- Alcohol meten deel 1
- Alcohol meten deel 2
- Hoeveel suiker zei U ???
- Luc's SG tabel

Luc Volders

Copyright 2013
Geen deel van deze publicatie mag worden overgenomen
in welke vorm dan ook (web-pagina's, forums of gedrukte tekst)
zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de
auteur.











This time I am going to discuss the third method for trying to determine the alcohol percentage in a wine.

The first part which can be re-read by clicking here discussed how to determoine the alcohol percentage of your wine using the hydrometer.

Part two described how to examine the alcohol contents of your wine with a refractometer. You can re-read that by clicking here.

Both stories tried to determine the alcohol percentage in a wine by using the alcohol scale on the meter itself.

There are however many more alcohol tables and scales available. How about all the SG scales in the winemaking books and websites. These tables also show an alcohol percentage at a given SG-value.

General procedure.

I will follow the same procedure that has been discussed in the previous two parts.

First you will measure the Sg of the must before the yeast is pitched. This measurement is called Initial-SG.
In the provided table you will look up what alcohol percentage is given at that SG.

Next the SG will be measured when the wine has finished. This is called the final SG.
Again in the provided table the alcohol percentage is, looked up for that particular SG.

Both measurements are done with a hydrometer.
A refractometer can not be used for this method as it will not give an exact reading when there is alcohol present in a wine.

When the final-SG is above 1000 there is residual sugar present. However that value can be used.

If the measured SG is below 1000 the wine has fermented dry and no residual sugar will be present.

The SG-tables in the books do not give any values when the SG is below 1000. Therefore the end figure will be 0 when this is the case.

Both alcohol percentages are then subtracted from eachother and the outcome is the alcohol percentage that would be present in your wine.

A real-life example.

For measuring I used the wine made from juice from Aldi's 'Frisse Fruitdrank'. You can use however any wine you want as long as you know the Initial SG and the Final SG.





My initial SG was 1085 and my final SG 990.

In this example I will off course use my own SG-table which can be downloaded here if you not already have done so.

Now lets see what my table indicates.



At the initial SG of 1085 my table points to an alcohol percentage of 11.2%

The final SG of 990 is obviously not mentioned in my table. As stated before if the final-SG drops below 1000 we will take 0% as an alcohol percentage.

So in this particular case the alcohol percentage in my wine would be 11.2% - 0% = 11.2%

This is the alcohol percentage I wanted my wine to be when I mixed the ingredients and did the calculations. There would be a serious flaw in my calculations if THIS measurement would indicate differently as my table does. It is just as I thought right on the nose.

The other tables.

There are many tables with an alcohol percentage around. Almost any winemaking book contains one, and many winemaking web-pages also have one available from you.

Table of potential alcohol at an Initial SG of 1085 when the wine has finished dry.

Techniques in Home Winemaking Daniel Pambianchi	10.6%
Luc's SG tabel	11.2%
Maak zelf wijn Ronn Hoose	11.3%
Zelf wijn maken Berry	11.3%
Honeyflow Farm	11.3%
Michiel Pesgens	11.3%
The Alaskan bootleggers bible Leon W. Kania	11.3%
Traditional home winemaking Paul and Ann Turner	11.3%
Zonnevat	11.3%
Kitzinger Weinbuch	11.4%
Wijnen zelf maken Jac. Lambrechts	11.5%
Wijnboek Marc de Brouwer	11.5%
The winemaking homepage Jack Keller	11.5%
Wijn uit eigen tuin Jan van Schaik	11.8%
Groot zelf wijnmaak boek Jan van Schaik	11.8%
Thuis wijn maken H. en G. Kurth	11.9%
Winemaking with concentrates Peter Duncan	12.2%

Now lets have a closer look at these figures.

As you can see most tables give an alcohol percentage that is within the same range. A few however are are out of line.

Daniel Pambianchi point at an SG of 1085 to an alcohol percentage that is way below the rest of the writers.
Jan van Schaik (famous Dutch winemaker) and Peter Duncan point to percentages that are way above those of the other writers.

So what causes this ???
I am going to refer to a story I wrote several years ago for this web-log. In this story, still only in Dutch but look at it by clicking here, I discuss the many factors that influence the creation of a SG-scale.

In the fist place most writers disagree on the quantity of sugar that is present at a certain SG.

Next they disagree on the amount of sugar that yeast cells need to produce 1% of alcohol.

So this means that THE two factors that are essential for creating an SG-table are uncertain factors......
Therefore not 1 scale will be totally accurate (mine including).

A short explanation is needed here.

Lets say that the yeast needs 18 gram sugar to make 1% alcohol in 1 liter wine (the figure that my table uses).

My table also presumes that at an SG of 1085 thereb will be 201 gram sugar dissolved in the juice.
So the yeast can make 201 / 18 = 11.16% alcohol.

Daniel Pambianchi however in his book - Techniques in Home winemaking- states that at an SG of 1085 there is no less as 220 gram sugar present.
In that case the yeasy can make 220 / 18 = 12.2% alcohol.
However Pambianchi states that there will be just 10.6% alcohol.....

Peter Duncan states in his book - Winemaking with concentrates - that at an SG of 1085 there will be 215 gram sugar dissolved in the juice.
The yeast then can produce 215 / 18 = 11.9% alcohol.
However Duncan states 12.2% alcohol at this SG.

So at the same SG we have already 3 different interpretations of the amount of sugar that is dissolved in the must.

So let us turn the calculation around.

Pambianchi states that when there is 220 gram sugar dissolved in a juice there can be 12.2% alcohol made.
Meaning that the yeast needs 220 / 10.6 = 20.7 gram sugar for making 1% alcohol.

Duncan states that when there is 215 gram sugar dissolved in the juice there will be 12.2% alcohol made.
This means that the yeast needs 215 / 12.2 = 17.6 gram sugar to produce 1% alcohol.

So who or what is right ??? The amount of sugar at a certain SG, or the amount of sugar needed to produce 1% alcohol. Now imagine that both assumptions are wrong ......

Where is the thruth.

Long time ago I spend a lot of time searching for the best general SG tabel which led me to producing my own table.

In all the years I have made wine my table never failed me during winemaking.
When possible I checked my table by measuring the SG of store bought juices and comparing the information on the packaging with the outcome of the measurements to the values in my own table.
Generally my table was accurate.

Compared to the above analysed tables in boos and websites my table's indications are roughly around the avarage table values.

You will probably also have noticed that my table indicates an almost equal alcohol percentage compared to my refractometer.

So there is reason for me to be proud about my own devellopped SG table.

Concluding.

It is possible to determine the potential alcohol percentage in a wine by using tables out of winemaking books or websites.

Measure the Sg of the must before pitching the yeast. Also measure SG when the wine has finished.
Now look up for both values the accompaning alcohol percentage and subtract those values from eachother. If the final SG is below 1000 use 0% as the alcohol percentage.
The outcome of this calculation will be the aqlcohol percentage that is present in your wine.

This method however is as accurate as the table you are using.

I urge you to compare the table you are using against my own SG-table. If they deviation is too large, be cerefull with your calculations.

Keep in mind that this method is based on the tables presenting a potential alcohol percentage. Meaning an alcohol percentage that MIGHT be reached.

Wether this method stands out from all the rest of the methods can only be concluded if all of the stories in this series are published.

Links in this story:

- Measuring alcohol part 1
- Measuring alcohol part 2
- How much sugar did you say ???
Unfortunately still only in Dutch but just look at the table telling you all.
- Luc's SG table


Luc Volders

Copyright 2013
No part of this publication and pictures may be reproduced
in any form (printed text, web-pages, weblogs or forums)
without written permission of the author.

Alcohol meten deel 2 /Measuring alcohol part 2

Scroll down for the English version

Dit is het tweede verhaal over alcohol meten.

In het eerste deel, dat je kunt nalezen door hier met de muis te klikken, besprak ik de mogelijkheid om het alcohol percentage in je wijn te achterhalen met de hydrometer.

In dit deel ga ik onderzoeken of het mogelijk is het alcohol percentage in een wijn te achterhalen met behulp van de refractometer.

Ongetwijfeld zullen er lezers onder jullie zijn die geen ervaring hebben met een refractometer. Het is immers een instrument dat een stuk duurder is als een hydrometer.
De prijzen van refractometers zijn echter de laatste jaren zo ver gezakt dat dit instrument nu in het bereik van elke wijnmaker komt.
Een refractometer heeft heel veel voordelen boven een hydrometer. Ooit heb ik een verhaal op dit web-log geschreven dat de refractometer in detail besprak. Dat verhaal kun je nalezen door hier te klikken.

De theorie van het alcohol meten.

Even een korte herhaling.

Als je een wijn maakt dan kun je vlak voor jet de gist toevoegt een meting van het Sg doen. Dat noemen we het begin SG.

Als de wijn uitgegist is doe je opnieuw een meting. Dat is het eind SG.

Als je meter naast de SG schaal een alcohol schaal heeft dan kun je beide metingen van elkaar aftrekken en het verschil is het percentage alcohol in je wijn.

De praktijk.

Ook voor deze meting gebruikte ik mijn wijn gemaakt van 'Frisse Fruitsap' van de Aldi.
Uiteraard kun je elke willekeurige wijn hiervoor gebruiken zolang je maar een Begin en Eind SG-meting hebt gedaan met zowel de hydrometer als de refractometer.

De meting



Ik begon mijn wijn met een SG van 1085 zoals je op de foto kunt zien.



Na een tijdje was de wijn uitgegist en deed ik opnieuw een meting. Het SG stond toen op 1025.

Maar .............

Een refractometer kan geen juiste aanduiding geven als er alcohol aanwezig is. En in een wijn die uitgegist is zal er uiteraard alcohol aanwezig zijn.

Met andere woorden: je kunt het eind-SG niet bepalen met een refractometer. Dat wil zeggen niet zonder speciale hulpmiddelen. En dat hulpmiddel is een speciaal voor dit doel gemaakt spreadsheet. Dat spreadsheet is er voorlopig alleen nog maar voor Brix refractometers. Een link naar dit spreadsheet vindt je in het verhaal over de refractometer. Klik hier om dat nog eens te lezen.

We gaan dat hier echter niet gebruiken. Het zou te ver gaan om dat voor dit doel te gaan gebruiken.

We doen daarom een meting van het eind-SG met de hydrometer.



De meting gaf aan dat het eind SG van mijn wijn op 990 uitkwam. Ver onder de magische grens van 1000. De wijn was dus volledig uitgegist.

Hoe deze metingen te verwerken ??

We laten we eens opnieuw naar de refractometer meting van het begin SG kijken.



We zien dat het begin SG op 1085 staat maar we zien ook dat de refractometer een alcohol schaal heeft en die geeft aan dat er bij dat SG een potentieel alcohol percentage in je wijn kan komen van 11,5%

Potentieel omdat dat percentage alleen bereikt is als je wijn volledig droog is uitgegist. Dat er dus geen restsuikers meer aanwezig zijn.

En dat is inderdaad bij mijn wijn het geval. De hydrometer gaf immers aan dat de wijn inderdaad volledig droog was uitgegist. Met volledig droog bedoelen we dat de eind SG meting onder de 1000 uitkomt.

De refractometer schaal geeft echter geen waarden onder de 0 aan. Hierdoor moeten we dus de hydrometer meting gebruiken. Deze geeft inderdaad een waarde onder 0 aan.
De waarden onder 0 tellen we niet mee. En we nemen dus 0 als eindwaarde.

Het alcohol percentage is dus 11.5% (beginwaarde) - 0 (eindwaarde) = 11.5%.

Ik had mijn wijn uitgerekend op 11% en de refractometer geeft dus 11.5% aan.

Dat komt dus een stuk beter in de richting als de meting met enkel de hydrometer.

Hoe te handelen als de hydrometer op 1000 staat of een getal boven de 1000 aangeeft ???

Als dat het geval is dan houdt dat in dat er nog restsuikers in je wijn aanwezig zijn.

Je wijn is dan nog niet volledig uitgegist. Of je begin SG was heel hoog en de gistcellen zijn door alcohol vergiftiging overleden.

Stel de hydrometer geeft 1020 aan.

We hebben dan een begin SG van 1085 en een eind SG van 1020.

De alcohol schaal van de refractometer geeft bij 1085 een potentieel alcohol percentage van 11,5% aan.



En bij 1020 geeft hij een alcohol percentage van 2,5% aan.

We hebben dan 11,5 (begin) - 2,5 (eind) = 9% alcohol in onze wijn.

Let er op dat je de ALCOHOL schalen van de hydrometer en de refractometer niet door elkaar gebruikt. Je gebruikt enkel de alcohol schaal van de refractometer.

Waarom ?

Nou dat is duidelijk. De hydrometer schaal geeft heel andere alcohol percentages aan bij de gemeten waarden als de refractometer schaal.

Mochten beide schalen exact dezelfde waarden aangeven dan heb je enorm veel geluk. Maar zoals ik in mijn verhaal over de betrouwbaarheid van de hydrometer schalen al aantoonde gebruiken alle fabrikanten verschillende schalen.
Dat verhaal kun je hier nog eens nalezen.

De procedure in zijn algemeenheid.

Als we alcohol willen meten met een refractometer dan hebben we een refractometer EN een hydrometer nodig.

Neem een meting met je refractometer van het SG voordat je de gist toevoegt. Dat is het begin SG.

Neem een SG meting met je hydrometer als de wijn klaar is. Dat is het eind SG.
Als de meting onder de 1000 uitkomt dan neem je 1000 als eind-SG.

Lees op de alcohol schaal van de refractometer aan wat het potentieel alcohol percentage bij het begin SG is.

Lees vervolgens op de alcoholschaal van de refractometer af wat het alcohol percentage bij het eind-SG is.

Trek het begin alcoholpercentage van het eindpercentage af en je weet hoeveel alcohol er in je wijn zit.

Conclusie.

De methode om het alcohol percentage van je wijn te achterhalen met de alcohol schaal van je refractometer is zo betrouwbaar als de schaal zelf zal zijn

Bij mijn hydrometer (zoals je in een voorgaand verhaal hebt kunnen lezen) deugde de alcohol schaal helemaal niet !!!

Bij mijn refractometer heb ik er een veel groter vertrouwen in aangezien de schaal veel beter overeenkomt met mijn eigen berekeningen.

Pas nadat ik alle methoden heb laten zien kunnen we een eindoordeel vellen, maar op dit moment is deze methode het meest betrouwbaar.

Verwijzingen in dit verhaal:
- Het meten van alcohol: introductie
- Het meten van alcohol deel 1: hydrometer
- Wijn van 'Frisse Fruitdrank'
- De vele voordelen van de refractometer
- Vertrouw je je hydrometer


Luc Volders

Copyright 2013
Geen deel van deze publicatie mag worden overgenomen
in welke vorm dan ook (web-pagina's, forums of gedrukte tekst)
zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de
auteur.








This is the second story in this series about measuring alcohol.

The first part, which you can re-read by clicking here, discussed the possibility to measure alcohol with your hydrometer.

This part examins wether it is possible to discover the alcohol percentage in a wine by using the refractometer.

Undoubtedly there will be readers who have no experience with arefractometer. One of the causes will be that a refractometer is an instrument that is a lot more expensive as a hydrometer.
Prices of refractometers however have come down so much lately that it is now within range of any home winemaker.
A refractometer has a lot of advantages over a hydrometer. Some time ago I wrote an in-depth review about the refractometer. You can re-read that story by clicking here.

The theory of measuring alcohol.

A short rehearsel.

When making a wine just before you pitch the yeast, take an SG reading. This is called the initial SG.

If the wine has finished you will take another SG reading. This is the final SG.

Most meters have next to the SG scale a potential alcohol scale. Read on this scale the alcohol percentage next to the SG value. Subract both alcohol values and the remains is the alcohol that is present in the wine.

Real Life.

For these measurements I used my wine made from 'Frisse Fruitsap' from Aldi's.
You are free to reproduce these measurements with any wine you like as long as you have taken a reading of the initial SG and a reading of the final SG with both a hydrometer AND a reftactometer.

Measuring



Like the photo shows you I started my wine with an initial SG of 1085.



When the wine had finished I did another measurement with my refractometer and the wine showed an SG of 1025.

However........

A refractometer cannot give an accurate reading when there is alcohol present in the juice. And a wine that has finished will certainly have an amount of alcohol in it.

So you can not determine the end-SG with a refractometer. Well that is without any specail aid.
There is indeed a special aid devellopped for this purpose. It is a spreadsheet that corrects the refractometer readings when alcohol is present. At present this spreadsheet is only suitable for refractometers with a Brix scale. You can find a link to this spreadsheet in my original story about refractometers. Click here to read that again.

I am not going to use that spreadsheet here. It would make this story even more technically as it is. I'll save that for a rainy day.

So to determine the final SG you will need to take a hydrometer reading.



This reading showed that the final SG was at 990. Way below the magical line of 1000. So the wine had fermented dry.

How to interpret these measurements ??

Lets have again a look at the refractometer measurement at the beginning of fermentation.



The initial SG is at 1085 and we can draw an imaginary line to the alcohol scale in the refrctometer which indicates at such an SG a potential alcohol percentage of 11.5%

I emphasise the word potential as you will only reach such an alcohol percentage if the wine has fermented dry. When there is no residual sugar left.

And that is indeed true for this wine. The hydrometer indicated that the wine was bone-dry.

The refractometer scale does not indicated any numbers below 0. Therefore we need to use the hydrometer which indeed indicates below 0 being 990.
The values below 0 are however not used in the calculation. So we use 0 as final SG.

The alcohol percentage therefore will be 11.5% (initial SG) - 0 (final SG) = 11.5%

When I made my wine I calculated alcohol level at 11% and the refractometer indicates 11.5%.

This surely is a far better indication as the one my hydrometer gave.

Now what if the hydrometer indicates a value above 1000 ???

If the final SG measurements reads a value above 1000 that tells us there is residual sugar present.

The wine has not fermented dry. May things can cause this. One cause coulos be that the initial SG was far too high and your yeast cells may have died from alcohol poisening.

Let us suppose that it indicates a value of 1020.

So then have a initial SG of 1085 and a final SG of 1020.

The refractometer scale gives at a SG value of 1085 an alcohol percentage of 11.5.



At 1020 it gives us an alcohol percentage of 2.5%

So the calculation tells us we have 11.5% (initial alcohol) - 2.5% (final alcohol) = 9% alcohol in our wine.

Please make sure you do not mix the ALCOHOL scale of the hydrometer and refractometer. Only use the refractometers alcohol scale for the calculations.

Why ??

Well this should be obvious. The hydrometer alcohol-scale and the refractometer alcohol-scale both indicate different values at the same SG reading. Therefore these scales differ and you can not do calculations with different values at a same reading.

If indeed your hydrometer scale reads exact the same values as your refractometer scale you will be lucky. However as I proved in my story about the false hydrometer scales all manufacturers will use different scales.
You can re-read that story by clicking here.

General procedure.

If you want to measure your alcohol contents with a refractometer you will need to use the refractometer AND a hydrometer.

Measure the SG of your must just before pitching the yeast. This is your initial SG.

Next measure the SG when the wine has finished with your hydrometer. This is the final SG.
When this measurement reads below 0 you will use 0 as the final SG.

Now take your refractometer and read from the alcohol scale the potential alcohol percentage at the initial SG

Next read from the alcohol scale of the refractometer the alcohol percentage at the final SG.

Subtract the final alcohol percentage from the initial alcohol percentage and you will know how much alcohol is in your wine.

Concluding

The method to determine the alcohol percentage in your wine using the alcohol scale from your refractometer is as reliable as the alcohol scale of your refractometer is.

My hydrometer alcohol scale was totally unreliable so check the scale thoroughly !!

I trust MY refractometer much more in this as the values presented on the alcohol scale far more resemble the values from my own calculations.

When this series has finished I will be able to make an end-judgement. At this moment however this method is the most reliable.

Links in this story:
- Measuring alcohol introduction
- Measuring alcohol part 1 the hydrometer
- wine made from Aldi's 'Frisse Fruitdrank'
- The many advantages of a refractometer
- Do you trust your hydrometer


Luc Volders

Copyright 2013
No part of this publication and pictures may be reproduced
in any form (printed text, web-pages, weblogs or forums)
without written permission of the author.

Alcohol meten deel 1 / Measuring alcohol part 1

Scroll down for the English version

Dit is het eerste deel in een serie van 8 delen over het meten van alcohol.

In deze aflevering ga ik onderzoeken of het mogelijk is het alcohol percentage dat in wijn wijn zal ontstaan te voorspellen met behulp van de hydrometer.

Zoals je weet heb je een bepaalde hoeveelheid suiker in je sap nodig om een bepaald alcohol percentage te bereiken.

Ik volg altijd een vaste methode.
- Ik meet het SG van het sap
- Kijk dan in mijn SG tabel hoeveel suiker er in het sap zou moeten zitten. Je kunt die tabel overigens downloaden door hier met je muis te klikken.
- Ik ga er van uit dat 18 gram suiker 1% alcohol maakt. Hoe ik ooit tot dit getal ben gekomen kun je teruglezen door hier te klikken.
- Ik reken uit hoeveel suiker ik nodig heb om bijvoorbeeld 11% alcohol te maken.
- De rekensom: benodigde suiker - aanwezige suiker geeft dan aan hoeveel suiker ik zelf moet toevoegen aan mijn most.



In mijn verhaal over het maken van wijn van 'Frisse Fruitsap' van de Aldi toonde ik aan dat deze methode feilloos werkt. Dat verhaal kun je hier teruglezen.

Met deze wijn gaan we komende weken een aantal experimenten doen om te kijken in hoeverre hetgeen wij van te voren berekend hebben te achterhalen is met verschillende methoden van alcohol meting.

Ik kan me voorstellen dat er lezers van dit web-log zijn die deze metingen zelf willen uitvoeren. Je kunt deze metingen zelf doen met elke willekeurige wijn. Het enige dat je daarvoor moet doen is het begin-sg en het eind sg vastleggen met behulp van je hydrometer. Als je een refractometer bezit, doe dan de metingen met de hydrometer EN de refractometer.

De theorie.

Doe een meting van het SG als je je wijn maakt. Dat noemen we het begin SG. Neem ook een meting als je wijn is uitgegist. Dat noemen we het eind-SG.



Zoek nu op je hydrometer bij beide getallen het corresponderende alcohol percentage op, en trek die getallen van elkaar af. Je weet dan hoeveel procent alcohol er in je wijn aanwezig is.

De praktijk

Toen ik mijn wijn maakte heb ik, vlak voordat ik de gist toevoegde, een SG meting gedaan met mijn hydrometer en mijn reftactometer. Dat is het begin SG.



Het begin-SG stond op 1085 precies waar ik het had gepland. Zowel de hydrometer als de refractometer gaven beiden exact hetzelfde begin-SG aan.



Aangezien een refractometer het SG niet kan meten als er alcohol in de most aanwezig is kun je een refractometer niet zo maar gebruiken om het eind-SG te achterhalen.
Daarom heb ik het eind-SG gemeten met mijn hydrometer.

Nu gaan we eens kijken wat de schaal van de hydrometer aangeeft.



Je kunt op de afbeelding klikken om hem te vergroten en de details beter te zien.

Als ik de lijn van het begin SG doortrek naar de alcohol schaal dan laat de hydrometer zien dat bij een dergelijk SG het alcohol percentage op 13.5% zou kunnen uitkomen.

Bij het eind SG van 990 geeft de meter aan dat de wijn droog is. Volkomen droog. Geen restsuikers meer aanwezig.

Er staat onder het SG van 30 geen alcohol percentage meer aangegeven. Maar als we de schaal in onze gedachten van 5 naar beneden doortrekken dan zou er bij een SG van 1000 (en lager) een alcohol percentage van 0% komen te staan.

We kunnen dus van de geschatte 13.5% alcohol aan het begin de 0% van het einde aftrekken en hebben dus een wijn van 13.5%

Wat gebeurt er als je eind SG boven de 0 uitkomt.

Als je een eind-SG hebt dat hoger als 0 is dan is je wijn (door welke omstandigheid dan ook) niet volledig uitgegist. Er zijn dan nog restsuikers aanwezig.

Daarom geeft de schaal van de hydrometer (althans deze hydrometer) dan ook aan dat de wijn sweet (zoet) of medium is.

Stel je begin SG is 1085 en je eind SG is 1040.

Bij 1085 is het potentiele alcohol percentage 13.5. Als we de denkbeeldige lijn bij 1040 doortrekken dan vinden we 6.5%.

We zouden dan een wijn hebben met 13.5% - 6.5% = 7% alcohol
En aangezien het eind-SG ver boven de 1000 staat zou dat dus een erg zoete wijn zijn.
De kans op hergisting (in de fles) is dan niet denkbeeldig.

Uitzondering.

Er is een uitzondering op het bovenstaande.

Stel je begint je most met een begin-SG van 1100. Na een tijd stopt de actieve gisting en het eind-SG is 1030.



Kijken we op de alcohol schaal dan geeft de hydrometer aan dat bij een begin SG van 1100 het potentiele alcohol percentage 16% is.

Het eind SG is 1030 en daar vinden we een alcohol percentage van 5% bij.

Maar de wijn is uitgegist !!
Dus we hebben een alcohol percentage van 16% -5% = 11% in de wijn. En omdat het eind-SG hoger als 1000 is houden we dus een zoete wijn over.

Dit kan de bedoeling zijn. Je kunt een zware zoete wijn willen maken (vlierbessenwijn bijvoorbeeld). Maar houdt er rekening mee dat in zo een geval de wijn altijd opnieuw kan gaan gisten doordat er veel restsuikers zijn, tenzij je maatregelen neemt om de wijn te stabiliseren.

Betrouwbaarheid van deze methode.

De betrouwbaarheid van deze methode hangt helemaal af van de nauwkeurigheid van je hydrometer.

Mijn hydrometer heeft een schaal die totaal onbetrouwbaar is. Bij een SG van 1085 krijg je echt geen 13.5% alcohol !!!

Dat mijn hydrometer op dit gebied onbetrouwbaar is heb ik in een ander verhaal op dit web-log aantegoond. Dat verhaal kun je teruglezen door hier te klikken.

Test dus de schalen van je hydrometer voordat je deze methode gebruikt om het alcohol percentage in je wijn te achterhalen.


Verwijzingen in dit verhaal.
- Luc's eigen SG tabel
- Hoeveel suiker zei U ????
- Wijn van 'Frisse fruitsap'
- Vertrouw je je hydrometer


Luc Volders

Copyright 2013
Geen deel van deze publicatie mag worden overgenomen
in welke vorm dan ook (web-pagina's, forums of gedrukte tekst)
zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de
auteur.









This is the first part in a series of 7 about measuring alcohol.

This part examins wether it is possible to predict the alcohol percentage that will be made by using only the hydrometer.

As you know there has to be a certain amount of sugar in the juice to get to a particular alcohol percentage.

I mostly use the following method:
- I measure the SG of the juice
- Next I compare the found SG in my SG-table to see how much sugar is already in the juice. You can download my SG-table by clicking here.
- I presume that 18 gram sugar produces 1% alcohol. I once did a story that describes how I found that figure. This story is not yet translated so I can give you only the link to the Dutch version.
- Next I calculate how much sugar is needed for making a certain alcohol percentage.
- The sum: needed sugar - present sugar indicates how much sugar needs to be added to the must.



This method has never failed me and was again proven right when I made my wine from Aldi's 'Frisse Fruitsap'. You can re-read that story here.

This particular wine is used in this and the upcoming stories for doing some tests. These tests will show if the calculations we did upfront can be tested by various methods of alcohol measuring.

I can imagine that there are readers who want to conduct the measurements themselves at home. And the discussed wine can not be made by everyone simply due to the fact that the juice is maybe not available in your country.

But hey, this is about alcohol testing in ANY wine. Not just my 'Frisse fruitdrank' wine. So go ahead and try what you are going to read here. You can apply it to any wine as long as you jot down the Begin SG and the End SG of your wine. And if you do have a hydrometer AND a refractometer measure the SG with both.

The theory

First take an SG measurement just before you pitch the yeast. This is the Initial SG. When the wine has finished you will take another SG measurement and that is the Final SG.



Now take a look at your hydrometer and search for the corresponding alcohol percentage at that particular SG. Subtract these from eachother and you will know how many percent of alcohol is present in your wine.

In real life

When I made my wine I indeed took a SG measurement just before I pitched the yeast. I did this measurement both with my hydrometer and with my refractometer. This is the Initial-SG.



The Initial SG was at 1085 exactly what I had planned and calculated. The hydrometer as well as the refractometer both give the same initial SG.



As a refractometer can not measure SG when there is alcohol present you can not use a refractometer to measure the final-SG. That is why I measured the final-SG with my hydrometer.

Now lets see what the hydrometer scale tells us.



You may click with your mouse on the picture to enlarge it and so have a better look at the details.

If I draw an imaginary line from the Initial SG to the alcohol scale. My hydrometer shows that at an initial SG of 1085 the potential alcohol to be produced would be 13.5%.

At the final SG which reads 990 the line crosses where the hydrometer indicates a dry wine. Absolutely dry. No residual sugar present.

As you can see the scales do not present an alcohol percentage below an SG of 1030. If we, however, draw the alcohol scale down from 5 downwoards the indication would be that at an SG of 1000 the alcohol percentage would be 0%.
This is off course the fact when we start making a wine.

So what you need to do is subtract the indicated alcohol percentage at the final-SG (being 0) from the indicated alcohol percentage at the initial SG (being 13.5).
In this particular case you would subtract 0% from 13.5% gaining 13.5% alcohol.

What happens if the measured final-SG is above 1000.

If your final SG measures above 1000 your wine is not fermented totally dry. There is an amount of residual sugar present.

This is why my hydrometer scale (remember that your hydrometer might have other indications) indicates a sweet or medium wine.

Just as an example imagine the initial-SG is 1085 and the final-SG is 1040.

At 1085 the potential alcohol percentage indicated by my hydrometer is 13.5. If you draw the imaginary line at 1040 you will find an alcohol percentage of 6.5%

So we would end up with a wine with 13.5% - 6.5% = 7% alcohol.
As this final-SG is far above the 1000 line this would be a very sweet wine.
There would be a very big chance for re-fermentation. And when that happens if the wine is bottled disaster lurks around the corner.

Exceptions

There is an exception on the above described.

Suppose you start your must with an initial SG of 1100. After a while fermentation stops and the final SG would be 1030.



If we now examine the alcohol scale the hydrometer indicates that at an initial SG of 1100 the potential alcohol will be 16%.

The final SG is 1030 and that indicates an alcohol percentage of 5%.

The wine has however finished fermenting.

So we have an alcohol percentage of 16% - 5% = 11% in this wine. And because the final SGT is well above 1000 it will be a sweet wine.

Now this may just be as you intended. It is possible that you wanted to make a heavy sweet wine (think elderberry). However keep in mind that in such a case the wine may start to referment because there is a lot of residual sugar, unless you take measures to stabilise your wine.

Reliability of this method.

The reliability of this method totally depends on how accurate your hydrometer scale is.

My hydrometer has a scale that is totally out of pace. At an Sg of 1085 it indicates an alcohol percentage of 13.5%. This is totally unreliable.

The fact that my hydrometer is unreliable at this point I proved in another story on this web-log. You can re-read that story by clicking here.

So test the scales of your hydrometer before you use this method to get an indication of the alcohol level in your wine.

Links in this story:
- Luc's own SG table
- How much sugar did you say ????
- Wine from Aldi's 'Frisse Fruitsap'
- Do you trust your hydrometer


Luc Volders

Copyright 2013
No part of this publication and pictures may be reproduced
in any form (printed text, web-pages, weblogs or forums)
without written permission of the author.

Alcohol meten: inleiding / Measuring Alcohol an introduction

Scroll down for the English version

Alcohol meten: inleiding

Alcohol. Hoe zouden we wijn kunnen maken als er tijdens het fermenteren geen alcohol ontstond. Het is de spil van onze hobby. Het geeft de wijn datgene dat wijn tot wijn maakt. Zonder alcohol is het gewoon vruchtensap. Maar met alcohol wordt het onze godendrank.

Als we een wijn gaan maken dan beginnen we met het uitzetten van een plan. We willen een wijn maken die wat zuur is, of net mild. Vol van body, of net niet. Wellicht wat zoet, maar misschien ook helemaal droog. En met een bepaald alcohol percentage.

Het alcohol percentage kunnen we berekenen. We meten met de hydrometer of de refractometer hoeveel suiker er in de most zit. We weten dat we 18 gram suiker nodig hebben om 1% alcohol te verkrijgen, dus kunnen we uitrekenen hoeveel suiker we moeten toevoegen om een bepaald alcohol percentage te krijgen.

Maar nu het volgende.
De wijn is klaar. En om de een of andere reden willen we weten hoeveel alcohol erin zit. Of je krijgt een onbekende wijn zonder etiket in handen, en je wil toch het alcohol percentage achterhalen.

Natuurlijk we hebben van te voren uitgerekend hoeveel alcohol we wilden krijgen. Maar zit het er ook in. En hoe kan ik erachterkomen hoeveel alcohol erin zit.

Er zijn in de loop der tijd veel verschillende methodes ontwikkeld om te weten te komen hoeveel alcohol er in een wijn zit.

Ongetwijfeld heb je zelf wel eens een formule gebruikt om het alcohol percentage te achterhalen, of heb je op zijn minst van een bepaalde methode gehoord. Maar wist je dat er maar liefst 8 methodes zijn om het percentage te bepalen.

Al deze verschillende methodes ga ik in de komende reeks artikelen beschrijven.

Hier een korte lijst alvorens ik de volgende keer tot de echte beschrijving over ga.

Methode 1: de hydrometer schaal of tabel
Vele hydrometers hebben verschillende schalen. Naast de SG schaal hebben ze vaak ook een suiker-schaal en een alcohol schaal. In dit verhaal ga ik beschrijven hoe je met deze schalen het alcohol percentage in je wijn kunt achterhalen.
Daarnaast heeft elk wijnmakers boek en elk forum, maar ook mijn weblog een SG tabel. Kun je met zo een tabel het alcohol percentage achterhalen.

Methode 2: De refractometer als alcoholmeter
De meeste refractometers hebben ook twee schalen naast elkaar. De ene schaal geeft het SG weer en de tweede schaal het alcohol percentage. Kunnen we hier mee vaststellen hoeveel alcohol er in een wijn zit ?

Methode 3: De tabellen in wijnmakersboeken
Elk wijnmakers boek presenteert je wel een SG tabel met daarin ook aangegeven hoeveel alcohol er kan gemaakt worden bij een bepaald SG. Kunnen we deze tabellen aanwenden om het alcohol percentage in een wijn te achterhalen.

Methode 4: De factor 0,56
Zoals jullie weten wordt de helft van de suiker in je most omgezet in CO2 gas en de andere helft in alcohol. Er is natuurlijk een formule ontstaan die hiervan gebruikmaakt. Deze formule gebruikt het getal 0,56 als factor. Waar is dat op gebaseerd en is deze formule bruikbaar.

Methode 5: (Begin SG - Eind SG) / 7,36
Deze methode staat beschreven in het boek van C.J. Berry. Maar er zijn varianten op. Waar komt dat getal vandaan ???

Methode 6: (Begin SG - Eind SG) * 131
Deze methode wordt veel gebruikt. Maar op het getal 131 zijn weer vele varianten in omloop. Ik zie op forums het getal 133 verschijnen maar zelf ook 135. Nogal grote verschillen. Waar komt het getal vandaan, en hoe zijn de verschillen tot stand gekomen.

Methode 7: Kook methode
Neem een deel van de wijn. Meet het SG. Kook de wijn in en vul weer aan met gedestilleerd water. Het verschil in SG is volgens tabellen om te zetten in het alcohol percentage dat in de wijn zit. Je hebt hier een wijnweger voor nodig. Maar kan het ook met een hydrometer ???

Methode 8: Brix Reftactometer - hydrometer
Je kunt met de refractometer geen SG meten van een drank waar alcohol in zit. Dat vertekend het beeld.
Maar bij deze methode wordt er een meting gedaan met een refractometer en een meting met de hydrometer.
Op de twee gevonden waarden wordt een formule losgelaten. uit de formule rolt het alcohol percentage dat in de wijn zit.
Deze formule gaat uit van een reftactometer met een brix schaal.

Methode 9: SG refractometer - hydrometer
In het vorige verhaal wordt een formule gebruikt die ervan uitgaat dat je een refractometer met een Brix schaal hebt. De meeste refractometers hier in Europa gebruiken natuurlijk een SG schaal. Daarom heb ik de formule eens goed bekeken en zelf aangepast voor gebruik met een SG refractometer. Ik vraag me af waarom niemand dat nog ooit eerder heeft gedaan. Alcohol meten wordt op deze manier wel erg eenvoudig.


Let op.

Methode 7,8 en 9 dat wil zeggen de kook-methode en de methode van de dubbele meting (hydrometer EN refractometer) kun je ook met een wijn doen waar je het begin SG niet van weet !!!

Deze twee methoden zijn dus ook ideaal als je een wijn in handen krijgt waar je helemaal geen gegevens van hebt. Je weet het begin SG niet, je weet het eind SG niet, er zit geen etiket op met het alcohol percentage etc. etc. etc. Met methode 7 en 8 kun je dan toch het alcohol percentage achterhalen.

Meedoen ???

Je kunt de methodes die ik ga laten zien zelf proberen. Het enige dat je nodig hebt is een SG meter en een wijn. Voor de laatste methode heb je ook een refractometer nodig, maar dat is zo wie zo het beste instrument voor de wijnmaker.
Als je nog eens de voordelen van een refractometer wil nalezen dan kan dat door hier te klikken.

Ik ga uit van mijn 'Frisse fruitdrankwijn' waarvan je het recept hier kunt teruglezen.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Heel belangrijk is dat je bij het maken van de wijn voordat de gisting wordt gestart een meting van het begin SG wordt gedaan. En als de wijn is uitgegist neem je opnieuw een SG meting.
Doe beide metingen met je hydrometer en OOK met de refractometer als je deze bezit.


Verwijzingen in dit verhaal:
- Recept voor wijn van Frisse Fruitdrank
- De refractometer



Luc Volders

Copyright 2013
Geen deel van deze publicatie mag worden overgenomen
in welke vorm dan ook (web-pagina's, forums of gedrukte tekst)
zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de
auteur.










Measuring alcohol: an introduction

Alcohol is the magic that makes the wine. Without alcohol we would be talking about plain fruit juice. Alcohol makes it our devine beverage.

When making a wine we start with a plan. Do we want a wine that is slightly tart or mild. Do we want a lot of body in the wine or do we want a light wine. Maybe a bit sweet or just dry. And we want a certain alcohol percentage.

The alcohol percentage we want to obtain can be calculated. Using a hydrometer or a refractometer we can measure how much sugar is present in the juice. We know that 18 gram sugar will produce 1% alcohol so we can calculate how much sugar we need to add to reach our desired alcohol percentage.

Now imagine you have a finished wine and want to know how much alcohol it contains. Or someone presents you an unknown wine with no label on it, and yet you want to know how much alcohol it contains.

When we make the wine ourselves we know at what alcohol percentage we have aimed. But did we succeed. How much alcohol is indeed present in our finished wine.

During the many ages that winemaking exist many methods have been devellopped to examine the percentage alcohol in a wine.

No doubt you will have used a certain formula yourself for getting to know the alcohol percentage in a wine. Or at least you have heard of a method for determining alcohol. But did you know that there are 8 different methods.

In the next sequel of articles I will describe all these methods in detail.

Before I start I will give you a list of all the different methods so you know what will be coming in the upcoming articles.

Method 1: The hydrometer scale or SG-table out of a book.

Many hydrometers have more as one scale printed on them. Besides the SG scale they often have a sugar scale and an alcohol scale. This story will tell you how to use these scales to decide witch alcohol percentage your wine will get.
Next to that each winemaking book, winemaking website and also my weblog an SG table. Is it possible to determine the alcohol percentage using these tables ??

Method 2: The refractometer
Most refractometers also present you a double scale. A scale that points to the SG and a scale that gives the alcohol percentage. Is this the way to measure alcohol in a wine.

Method 3: Winemaking books
Every winemaking book presents you a SG table which mostly also incorporates an alcohol table. Is this suitable to figure out the alcohol contents in your wine ?

Method 4: The factor 0.56
We all know that yeast consumes half of the sugar to make CO2 and the other half is used to produce alcohol. There is bound to be a formula in that. And yes there is. The formula uses however the factor 0.56. Where does that originate from and can we use that.

Method 5: (Initial SG - Final SG) /7,36
This method is well known worldwide as it is described in C.J. Berry's book. But where does this originates from ???

Method 6: (Initial SG - Final SG) * 131
Just like the previous method, this one is also frequently used. But there are many variations on this number. On forums I have seen the number 133 and also 135. Rather great differences. Where does the number originates from, and how did the differences emerge.

Method 7: Boiling off method
Fisrt the Sg of the wine is measured. Next part of the wine is boiled and then reconstituted with distilled water to its original volume. Then the SG is measured again. The difference in SG is the amount of alcohol that is evaporated and can be determined. A so called wine-weigher is used for this (a narrow scale hydrometer). Can you use a normal hydrometer for this ???

Method 8: Brix Refractometer - Hydrometer
You cannot measure the SG of a juice that contains alcohol. Alcohol blurs the measurement.
There is however a method to measure alcohol by doing measurements with a hydrometer and a refractometer.
The two measurements are entered in a formula which gives the alcohol percentage as a result.
This method is based on using a hydrometer with a Brix scale. If you own a hydrometer with an SG scale you'll have to wait for the next story.

Method 9: SG Refractometer - Hydrometer
The previous story is based on a formula that is ofthen found on American and British websites. However you need a refractometer with a Brix scale. Now there are many refractometers around with an SG scale. So I took the liberty to modify the formula for use with an SG refractometer. I just wonder why nobody has done this before.

Extra.

Method 7,8 and 9, the boiling off method and the double measurement method (hydrometer AND refractometer) can be done with a wine where the initial SG is unknown !!

So these last two methods are ideal when you have a wine at hand where no data is available. You do not know the begin SG, you do not know the end-SG, there is no label with the alcohol percentage etc etc etc.
Using method 7 and 8 you can determine the alcohol percentage in such cases.

Joining the experiment ????

The methods I am going to describe can easily be done by yourself. The only thing you will need is a hydrometer and some wine. If you want to try the last method you will need a refractometer. But then again a refractometer is anyhow a valuable assed in winemaking.
If you want to re-read the many advantages of a refractometer you can do that by clicking here.

The experiments I describe here were done with my 'Frisse fruitdrankwine'. The recipe for this wine can be found here.

However I can imagine that the juice used for this wine can not be obtained in your country. So you can use the methods with any wine you like, which is off course the goal of this project. The only important thing is that you take an SG measurement before fermentation starts (initial SG) and when the wine has finished (end SG).
Take both measurements with your hydrometer. If you won a refractometer also use that for taking both measurements.

Next time part 1 in the series.

Links in this story:
- Recipe for 'Frisse fruitdrankwine'
- The ractometer


Luc Volders

Copyright 2013
No part of this publication and pictures may be reproduced
in any form (printed text, web-pages, weblogs or forums)
without written permission of the author.